Sự công bằng

Thật khó để một đứa trẻ ở tuổi này hiểu tại sao bạn mình được nhận nhiều quà hơn, hoặc tại sao mình chẳng giỏi chơi thể thao tí nào. Các chuyên gia sẽ giúp bạn giải thích.

– Tác giả HEATHER GOWEN WALSH

“Con có thể xỏ lỗ tai được không?”, cô con gái đã được 5 tuổi của tôi hỏi, giọng buồn bã. Tôi nói với Katie rằng con bé có thể xỏ lỗi tai khi nó lớn hơn chút nữa. “Nhưng, mẹ à,” con bé tiếp tục, “Skyler đã xỏ lỗ tai rồi – và bạn ấy cũng chỉ 5 tuổi như con thôi.” Tôi nhắc lại rằng tôi và bố con bé đều cho rằng con bé còn quá nhỏ, và con bé có thể xỏ lỗ tai khoảng vài năm nữa. “Nhưng vậy là không công bằng!” con bé thét, giận dữ bước ra khỏi phòng và dừng lại trong thoáng chốc để gào lên: “Mẹ là người tệ nhất từ trước đến giờ!”

Thực tế, các chuyên gia cho rằng Katie đang phát triển rất bình thường. “Trẻ em ở tuổi này bắt đầu nhận biết rằng mọi thứ thường không công bằng, và chúng đặt ra những câu hỏi về cuộc sống,” tiến sĩ Rebecca Dingfelder, nhà tâm lý học trẻ em ở Durham, North Carolina giải thích. Hiểu được điều này, làm sao bạn có thể giảng giải cho con mình lý do bé không có những thứ y hệt như bạn bè, hoặc chăng bé có ngoại hình, các kỹ năng và nguyên tắc khác? Dưới đây là một số cách được chuyên gia khuyến khích (expert-approved) khi đối mặt với bốn lời phàn nàn thường gặp nhất.

Tại sao con không được thức khuya như chị?

Trẻ em nghĩ công bằng (fairness) nghĩa là giống nhau (sameness), nên dùng lập luận này để trả lời các câu hỏi về sự khác nhau (difference). “Hãy nói với con trai bạn rằng nếu chị bé đeo kiếng, bé không nhất thiết cũng phải đeo kiếng,” tiến sĩ Daniel Hilliker, nhà tâm lý học trẻ em ở Mayo Clinic Children’s Center, Rochester, Minnesota gợi ý. “Hãy cho con bạn biết rằng, đối với bố mẹ, công bằng nghĩa là những nhu cầu của con được đáp ứng, nhưng mỗi trẻ em có những nhu cầu khác nhau.” Với trường hợp giờ ngủ tối, hãy trao đổi với bé rằng năm-tuổi cần ngủ nhiều hơn tám-tuổi, và bé sẽ được thức khuya như thế khi lên tám.

Tại sao con không nhảy dây giỏi như bạn?

Hãy sử dụng câu hỏi này để giải thích rằng mỗi người khác nhau, và hỏi xem điều gì khiến con bạn trở nên đặc biệt (unique), cũng như con bạn có thể làm tốt điều gì. “Đây là bài học đầu tiên tuyệt vời nhất về việc xây dựng tính chấp nhận (tolerance),” tiến sĩ Michelle Borba, nhà tâm lý học giáo dục và đồng thời là người cố vấn tạp chí Parents nói. “Nó cũng là cách để cùng con bạn đặt ra một mục tiêu vừa sức. Hãy nói, ‘Có thể, những bạn khác nhảy dây giỏi hơn vì họ tập luyện. Con cũng thích như thế phải không? Vậy cuối tuần này, chúng ta hãy tập luyện nghen!”

Tại sao con phải ăn táo vào buổi trưa, còn những bạn khác được ăn bánh ngọt (cookies)?

Dù là bánh kẹo hay iPad khiến con của bạn buồn, đừng ngại giải thích rằng mỗi gia đình có những giá trị (values) và nguyên tắc (rules) khác nhau. Renee Ennis, ở Presque Isle, Maine, nói với cậu con trai 6 tuổi của cô, Cade, rằng “chúng ta xem trọng sức khỏe”, và rằng cậu bé sẽ không thể chạy nhanh hoặc đạp xe đạp leo núi tốt nếu ngốn nghiến những thức ăn có hại (junk food). Nếu con của bạn vẫn còn phàn nàn về những gì mình không có, cũng không sao. “Thừa nhận rằng thật khó khi bé không có những thứ bạn bè có, và hỏi xem chuyện này khiến bé cảm thấy như thế nào. Sau đó, hãy nói về những thứ bé đang có và nên trân trọng”, tiến sĩ Dingfelder nói.

Tại sao em họ con có $20.00 khi thay răng, còn con chỉ có $01.00?

Đây là một câu hỏi khó – ngay cả đối với những chuyên gia. “Hãy nói với bé rằng bạn cũng không biết tại sao, nhưng hãy nhắc bé nhớ rằng bà tiên răng (the Tooth Fairy) cũng yêu mến bé hệt như em họ bé vậy,” tiến sĩ Hilliker nói. Rồi hỏi con gái của bạn, “Con muốn buồn mãi về chuyện này à? Sẽ vui hơn nếu con nghĩ về cái gì đó đặc biệt mà con muốn để dành tiền làm đó. Hay là chúng ta bỏ nó vào heo đất và đọc quyển sách nào vui vui đi.”

WALSH, H.G (2012), “in all fairness”, PARENTS, 226.

Advertisements

Chào đón ánh mặt trời!

Những bước bạn nên tuân theo để mùa hè có thể bảo vệ làn da của trẻ – và cuộc đời chúng trong những năm tiếp theo. Trân trọng cập nhật với bạn những thông tin mới nhất về kem chống nắng.

– Tác Giả REBECCA FELSENTHAL STEWART

Ung thư da được gieo mầm từ rất sớm. Xấp xỉ 20 phần trăm người Mỹ sẽ phải đối mặt với căn bệnh này trong đời. Và bị bỏng nắng đến rộp da khi còn trẻ thơ có thể nhân đôi nguy cơ bị ung thư tế bào hắc tố – loại ung thư da nguy hiểm nhất. Là một người mẹ, sự thật này khiến tôi hoảng sợ bởi chồng tôi, Gary, đã bị ung thư nhiều lần, bắt đầu từ năm anh 20 tuổi. Anh ấy bị ung thư tế bào đáy và tế bào sừng, thường ít nguy hiểm hơn ung thư tế bào hắc tố. Dù vậy, con trai 17 tháng tuổi của chúng tôi, Noah, thừa hưởng đôi mắt xanh và nước da trắng của Gary, có nguy cơ bị ung thư da như bố nó. May thay, so với bố mẹ của Gary những tháng ngày anh trưởng thành, chúng tôi hiểu biết nhiều hơn về sự nguy hiểm của mặt trời.

Mỗi khi dẫn Noah ra ngoài, chúng tôi luôn cố gắng tuân theo những lời khuyên bảo vệ bé dưới ánh nắng, điều rất quan trọng với tất cả trẻ em, không chỉ riêng gì các cháu có làn da sáng. Chúng tôi tránh ra ngoài từ 10 giờ sáng đến 2 giờ chiều, khi các tia cực tím thường mạnh nhất. (Cố vấn của Parents – bác sĩ Lawrence F. Eichenfield – chia sẻ: “Nguyên tắc là nếu bóng của bạn ngắn hơn bạn, bạn nên kiếm tìm nơi có bóng mát.”) Chúng tôi cho Noah ngồi trong xe đẩy có mui, để bé đội nón, đeo kính mát và mặc quần áo rộng rãi với chất liệu vải được dệt khít nhằm tránh nắng mặt trời. Chúng tôi cũng chọn mua loại quần áo đặc biệt để cháu mặc trong những ngày đi biển. Và tất nhiên, chúng tôi chẳng bao giờ ngần ngại hoặc dè xẻn khi dùng kem chống nắng.

Áp dụng những biện pháp này sẽ tạo nên sự khác biệt, cố vấn của Parents – bác sĩ Jody Alpert Levine – quả quyết với tôi. “Nguy cơ bị ung thư tế bào đáy và tế bào sừng liên quan trực tiếp đến việc tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, trong khi ung thư tế bào hắc tố lại là vấn đề của gen. Vậy nên, nếu bố mẹ làm theo các hướng dẫn nhằm bảo vệ làn da dưới ánh nắng, con cái họ sẽ khỏe mạnh thôi.”

Tuy những lời khuyên đơn giản và dễ hiểu, chúng ta vẫn còn khá nhiều băn khoăn, nhất là về kem chống nắng. Chúng tôi đã tìm đến một số chuyên gia da liễu hàng đầu để giải đáp các thắc mắc này.

Con tôi nên dùng kèm chống nắng với chỉ số SPF bao nhiêu?
Ít nhất 30. “Nếu con của bạn có làn da trắng và dễ bị sạm, tôi khuyến khích bạn dùng loại SPF 50.”, bác sĩ Eichenfield tư vấn. SPF (viết tắt của từ “Sun Protection Factor”) cho biết khả năng sản phẩm bảo vệ da của bạn dưới ánh nắng mặt trời. Nếu bạn bị rám da trong 10 phút, SPF 15 sẽ cho phép da bạn không ửng đỏ trong 150 phút. Có lẽ, chúng ta chẳng cần dùng các loại SPF trên 50. Thực tế, FDA còn đề xuất quy định cấm các nhà sản xuất trình làng những sản phẩm có chỉ số SPF trên 50, bởi không thể chứng minh con số cao hơn sẽ bảo vệ da tốt hơn. Thêm nữa, “kem chống nắng có thể bị bay đi hoặc trôi đi trước khi khoảng thời gian “an toàn” kết thúc”, bác sĩ Elaine Siegfried chia sẻ. Nhưng bạn cũng cần tìm loại có “phổ rộng” (broad spectrum) nữa. Điều này có nghĩa là sản phẩm không chỉ chống các tia UVB mà còn cả các tia UVA – loại tia có để đi sâu vào da, dẫn đến ung thư da và khiến da bị lão hóa.

Lượng kem chống nắng con tôi cần dùng là bao nhiêu?
Thường nhiều hơn bạn nghĩ. Các nghiên cứu cho thấy mọi người thường dùng không đủ kem chống nắng. “Nếu bạn dùng một lượng mỏng SPF 30, thực tế, nó cũng như SPF 15.”, bác sĩ Siegfried khuyến cáo. Để có thể bảo vệ làn da của người lớn khi đang mặc quần áo mùa hè bình thường, chúng ta cần khoảng một ly rượu đầy (a full shot glass) kem chống nắng, tương đương với 1.5 ounces. Trẻ em cần khoảng phân nửa con số này, nhưng nhiều hơn trong những ngày tắm biển. “Nếu đúng liều lượng, chỉ sau vài lần đến hồ bơi hoặc tắm biển, chúng ta sẽ dùng hết cả chai kem chống nắng, nhất là khi bạn thoa lại (reapply) kem đủ thường xuyên.”, bác sĩ Dawn Davis cho biết.

Liệu tôi có phải thoa lại kem sau mỗi lần cháu bơi không?
Có. Ngay cả với loại đề “chống nước” (water resistant), kem chống nắng cũng sẽ giảm tính hiệu quả sau một vài lần cháu xuống nước, chưa kể việc lau khô sẽ khiến kem bị mất dần. Theo một quy định mới của FDA, từ ngày 18/06, các nhà sản xuất không được khẳng định kem chống nắng có khả năng không trôi (waterproof) hoặc chống mồ hôi (sweat-proof) nữa. Họ có thể quảng cáo rằng sản phẩm chịu được nước (water-resistant) trong khoảng 40-80 phút, nhưng điều này có nghĩa là kem có hiệu quả dưới nước trong thời gian đã đề cập trên – không có nghĩa là bạn chẳng cần dùng lại (reapply).

Có an toàn không khi dùng kem chống nắng cho trẻ em dưới 7 tuổi?
Có, mặc dù các bác sĩ đều cho rằng trẻ em dưới 6 tháng tuổi không nên ra ngoài nắng. Nếu cần ra ngoài, bạn hãy tìm những nơi bóng râm, cho cháu đội nón, mặc quần áo có khả năng chống tia cực tím, và dùng kem chống nắng ở những phần da tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Trẻ em có ít melanin trong da hơn người lớn, và da của chúng cũng mỏng hơn, khiến chúng dễ bị cháy nắng.

Dạng xịt (spray) có tốt như dạng thoa (lotion)?
Có, nếu bạn dùng đúng cách. Phần lớn chúng ta có khuynh hướng xịt ít hơn lượng cần thiết, đặc biệt trong những ngày trời gió, khi nó dễ bị bay mất. Chúng ta nên thoa kem kĩ một chút, vậy thì kem sẽ phân tán đều và có thể bảo vệ da tốt hơn.

Nếu con tôi dễ bị rám nắng, tôi có cần dùng kem chống nắng như bình thường không?
Có. “Làn da rám nắng là một làn da bị các tia cực tím phá hỏng.”, bác sĩ Davis nói. Ngay cả khi chúng ta cho rằng một làn da bánh mật sẽ trông khỏe khoắn hơn, thực tế, việc này chẳng liên quan gì đến tính năng động. Những người có làn da tối sẽ ít có nguy cơ bị ung thư da hơn những người có làn da sáng, nhưng chúng vẫn nhạy cảm trước sức tàn phá của mặt trời, như để lại các vết nhăn chẳng hạn. Vậy nên, dù thế nào, chúng cũng cần kem chống nắng.

Con tôi có cần dùng kem chống nắng khi đi chơi xa trong xe ô tô không?
Rất cần. “UVA là một tia sáng, đồng nghĩa với việc nó có thể đi xuyên qua cửa kính xe ô tô.”, bác sĩ Davis giải thích.

Tôi có thể dùng lại kem chống nắng đã mua từ hè năm ngoái được không?
Chỉ cần nó chưa hết hạn sử dụng, bạn có thể dùng nó. Nhưng nếu bạn để kem ở một nơi có nhiệt độ cao trong vài ngày, như xe hơi hoặc ở bên cửa sổ chẳng hạn, nó có thể chẳng còn hiệu quả. Trong trường hợp đó, ngay cả khi chưa hết hạn sử dụng, bạn cũng nên sắm sửa một chai mới.

STEWART, R.F (2012), “Here Comes The Sun!”, PARENTS, 76- 80.

Bài Tập Đơn Giản với Trẻ Tự Kỉ

Một vài bài tập mô phỏng đơn giản có thể giúp trẻ em tự kỉ cải thiện kĩ năng xã hội, theo nghiên cứu từ Journal of Autism and Developmental Disorders. Sau loạt điều trị sử dụng kĩ thuật này, trẻ đã có những thay đổi đáng kể trong việc thu hút sự quan tâm của bố mẹ đến đồ vật thông qua ánh mắt, cử chỉ, và điệu bộ. Nếu con bạn tự kỉ, hãy thử bài tập sau đây một vài lần trong ngày.

Bước 1:
Lôi ra những món đồ chơi tương tự nhau để cả hai mẹ con cùng chơi, như gấu nhồi bông hoặc những đoàn tàu lửa.

Bước 2:
Quan sát âm thanh và hành động của con, bắt chước y hệt. Nếu bé tung thú bông lên trời, hãy tung lên trời giống như bé. Cứ tiếp tục từ một đến hai phút.

Bước 3:
Đổi vai, đến phiên bạn làm gì đó mới mẻ như để đoàn tàu chạy trên chân mình. Lặp lại khoảng ba lượt để khuyến khích trẻ bắt chước bạn. Nếu trẻ làm theo đó, hãy khen và bắt chước ngược lại những hành động của trẻ. Ngược lại, hãy nhẹ nhàng hướng dẫn từng bước một.

“An Autism Advancement”, PARENTS, 72.

Tóm được rồi nhé, vi khuẩn kia!

Giữ khu vực xung quanh trẻ càng vệ sinh càng tốt, đặc biệt trong ba tháng đầu đời – khi sức đề kháng của bé đang dần phát triển. Mặc dù căn phòng trông có vẻ gọn gàng, sạch sẽ, một vài điểm có thể là nơi vô vàn vi trùng đang trú ngụ, ẩn náu. Athena Kourtis, tác giả quyển Keeping Your Child Healthy in a Germ-Filled World, đã gợi ý một vài nơi cần đặc biệt quan tâm.

Đồ chơi
Một người bạn bị cảm lạnh có thể lây truyền bệnh khi bọn trẻ cùng chơi chung đồ chơi. Nếu biết bạn thân của bé đang ốm, bạn đừng quên rửa đồ chơi thật kĩ.

Tay nắm cửa và công tắc đèn
Rất có khả năng, bạn chạm vào cả công tắc đèn và tay nắm cửa ngay sau khi thay tã lót cho con. Thế nên, hãy lau chùi chúng mỗi ngày với khăn và luôn rửa tay sau khi thay tã nhé!

Sàn
Hãy chắc rằng nền nhà không có vết tích của bụi bẩn hoặc các hóa chất độc hại. Tránh mang giày hoặc để thú nuôi vào phòng ngủ của con, đặc biệt nếu bé thường ăn trên sàn.

Thành giường cũi
Các mầm bệnh có thể nán lại hàng giờ trên các bề mặt. Khi con trẻ hoặc ai đó trong nhà bệnh, hãy dùng khăn lau có tính sát trùng làm vệ sinh những nơi bé thường xuyên tiếp xúc, chẳng hạn như các thanh chắn cũi.

“Gotcha, Germ!”, PARENTS, 71.